Jong, maar willen ze wat? 5 tips om jongeren te betrekken bij participatie.

Beeld je een klassieke participatievergadering of burgerinitiatief in. Waarschijnlijk zie je niet meteen een grote groep tieners en twintigers voor je. Ook in de realiteit zien we dat deze doelgroep ondervertegenwoordigd is.

Wanneer we ons afvragen hoe dit komt is het heel makkelijk om terug te vallen op clichés zoals geen interesse, weinig motivatie en leukere bezigheden. Maar klopt dat wel? En is het niet gewoon de huidige aanpak van participatie die jongere generaties afschrikt?

Een burgerinitiatief, adviesraad of lokaal bestuur die vandaag jongeren wil betrekken moet begrijpen dat deze generatie fundamenteel anders naar burgerschap kijkt. Toch zijn hun inzichten belangrijk om tot kwaliteitsvolle beslissingen te komen.

Wij verzamelden vijf tips om jongeren te bereiken, te betrekken en betrokken te houden.

Zoek geen vissen in de woestijn

Op zoek naar jongere deelnemers? Je kan een oproep plaatsen in je gemeentelijk infoblad of op je website. Kans is groot dat ook daar weer uitsluitend de 'usual suspects' aanwezig zijn. Om een nieuwe doelgroep te betrekken, moet je naar hun wereld trekken, zowel fysiek als digitaal.

Denk eerst na wie je precies wil bereiken en pas je zoekstrategie daarop aan. Een dertienjarige tref je aan de schoolpoort, sportclub of de muziekschool. Hier is het belangrijk om ook de ouders mee te krijgen in je verhaal aangezien zij verantwoordelijk zullen zijn voor de praktische aspecten. Een drieëntwintigjarige zal je op andere plekken moeten zoeken, zoals in een jeugdcafé, jeugdhuizen of specifieke evenementen.

Voor beide mag de kracht van sociale media zoals TikTok en Instagram niet onderschat worden. Deel daar verhalen die tonen wat je doet en bied digitale inspraakmomenten aan, zodat ze laagdrempelig betrokken worden bij je organisatie.

Tot slot is het zinvol om op zoek te gaan naar lokale organisaties die je in contact kunnen brengen met jongeren. Kijk eens rond in jouw omgeving, wie is er bezig met jongeren en bestaan er initiatieven die door jongeren zelf werden opgezet. Neem contact op om samen na te denken wat er mogelijk is en wat er werkt. Misschien kunnen ze zelf een aantal deelnemers aanleveren. Een jongere die een leeftijdsgenoot overtuigt, is veel effectiever dan een klassieke oproep.

What's in it for them?

In de jongere generatie leeft plichtsbesef ten opzichte van de lokale democratie vaak minder sterk, maar dat betekent niet dat er geen bereidheid is. Idealiter is het voor jongeren duidelijk wat zij uit het proces halen, nog voor ze beslissen om deel te nemen of niet.

Dat kan op professioneel vlak: vrijwilligerswerk of het aanleren van skills zoals debatteren, organiseren of netwerken zijn vaardigheden die mooi staan op een eerste CV van de nieuwkomers op de arbeidsmarkt. Maar vergeet ook het sociale aspect niet. Deelnemen aan of invloed uitoefenen op het beleid kan een stap zijn in de identiteitsopbouw van een jongere. Door deel te nemen maken ze duidelijk waar ze voor staan en worden ze "iemand die actie onderneemt". Speel als organisator hierop in door op voorhand te communiceren welke skills jongeren leren en praktisch welke invloed ze kunnen hebben op hun omgeving.

Tot slot kan ook een kleine materiële blijk van waardering, zoals een waardebon of een exclusieve blik achter de schermen van een machtscentrum, een extra zetje geven.

Hou rekening met bindingsangst

Een belangrijke term om te begrijpen wanneer het gaat over jongerenparticipatie is ‘vloeibaar burgerschap’: jongeren verbinden zich minder aan één organisatie, maar eerder aan een concreet thema of probleem.

Ze zetten zich in voor een nieuw skatepark, maar sluiten zich niet vast aan bij de sportraad. Ze organiseren een eenmalige actie voor meer verkeersveiligheid bij de schoolpoort, maar gaan niet naar alle vergaderingen van het burgerinitiatief.

Die selectieve betrokkenheid is een kans voor organisaties. Bouw je participatie op in verschillende lagen: van de tijdelijke deelnemer die een paar keer meedenkt tot het lid van de vaste kern. Zorg dat iedereen op zijn eigen tempo kan deelnemen en gehoord wordt. Het klinkt paradoxaal; maar juist die mogelijkheid om op elk moment in en uit het proces te stappen zorgt voor duurzame betrokkenheid.

Koester enthousiasme

Eens jongeren aan boord zijn, is het belangrijk om hun input te koesteren. Niets is slechter dan een volwassene die elk idee onmiddellijk afkaatst met "zo werkt het niet" of "daar is geen budget voor". Betrek hen vanaf het begin, ga in dialoog en wees transparant over wat er met hun input gebeurt.

Zorg ook dat het overleg al dat jonge enthousiasme niet doet uitdoven. Weinig jongeren worden warm van lange vergaderingen op donderdagavond in het lokale parochielokaal. Een samenkomst op een unieke locatie op een tijdstip dat voor jongeren uitkomt, heeft al veel meer slaagkans. Zorg dat het voor jongeren een unieke ervaring wordt dat maximaal aansluit op hun leefwereld.

Denk na hoe je de vergadering luchtiger kan aanpakken. Laat hen foto's en video's maken, in plaats van alles neer te schrijven in dikke dossiers. Denk na over unieke manieren om te brainstormen die niet leiden tot ellenlange discussies.

Macht aan de jeugd

Je hebt de mening van jongeren gevraagd over de aanleg van het nieuwe skatepark. Jongeren betrokken? Check! Staat goed in het eindrapport. Dat kan beter. Betrek hen niet alle pro forma bij jouw plannen en geef hen de autonomie om zelf onderwerpen op de agenda te zetten, in plaats van hen enkel te laten reageren op bestaande, grotendeelse uitgeklaarde dossiers.

Wanneer jongeren merken dat hun input serieus wordt genomen, en ze invloed hebben op hun omgeving zullen ze meer geneigd zijn om verbonden te blijven met jouw organisatie. Op dat moment evolueren ze naar een vaste deelnemer aan je participatieproces.