Burgerbegroting
Burgerbegrotingen zijn processen van democratische besluitvorming, waarbij burgers zelf beslissen hoe een (deel van een) gemeentelijk of overheidsbudget wordt besteed. Overigens zou het ook kunnen gaan om geld van andere actoren met een publieke functie (sociale huisvesting…).
Hoe werkt een burgerbegroting?
De schaal van een burgerbegroting varieert:
Eerder bescheiden initiatieven zoals wijk- en buurtbudgetten
Hier kunnen buurtbewoners eigen initiatieven indienen die positief zijn voor de buurt/wijk op vlak van woonomgeving, leefbaarheid of sociale samenhang tussen bewoners. Ze ontvangen dan een budgetje om dit te realiseren. Denk bijvoorbeeld aan het plaatsen van een bankje.
Grotere trajecten zoals burgerbudgetten of burgerbegrotingen
Daarbij bepalen inwoners niet alleen de prioritaire thema’s, maar verdelen ze ook geld over concrete acties die daarop inspelen. Een bekend voorbeeld is de Burgerbegroting in het District Antwerpen waar al jaren 10 percent van het districtsbudget wordt verdeeld.
Tijdens het opstellen van een burgerbegroting worden belangrijke budgettaire prioriteiten vastgelegd en/of allerhande voorstellen van projecten voor publieke uitgaven besproken. Sommige burgerbegrotingen hebben een adviserend karakter, maar in de meeste Vlaamse en Nederlandse gevallen worden de beslissingen effectief uitgevoerd door de verkozen vertegenwoordigers.
Hoe verloopt een proces van een burgerbegroting?
Er bestaat geen vaste blauwdruk voor deze participatieve processen. Sommige burgerbegrotingen zetten vooral in op kleinschalige tafeldiscussie tussen burgers, andere mikken op een breder bereik door het inzetten van digitale stemmingen of combinaties van beiden.
Een belangrijke startvraag is: wat is het doel van de burgerbegroting?
Sociale cohesie versterken in een specifieke buurt?
Hier kiezen beleidsmakers best voor een traject waarin burgers samen moeten overleggen en beslissingen nemen. Een dergelijk traject vraagt misschien wel een intensiever engagement van deelnemers en zal daardoor misschien moeilijker groot publiek bereiken.
Eerder een groot bereik over de hele bevolking?
Beleidsmakers die vooral mikken op een groot bereik zullen eerder kiezen voor een toegankelijk online platform voor een stemmingen of voor indiening van projectvoorstellen.
Wat is de impact van burgerbegrotingen?
Een burgerbegroting kan op vier manieren effect hebben:
Versterking lokale democratie
Er is sprake van een groei van vertrouwen in de wederzijdse relatie inwoners-gemeente. Onderzoeken tonen aan dat het de tevredenheid met het functioneren van de democratie bevorderd.
Sociale impact in straten en wijken
Er ontstaan meer verbanden van actieve inwoners, maatschappelijke organisatie… en meer eigenaarschap bij inwoners tegenover de ingrepen in hun leefomgeving.
Inclusief karakter
Burgerbegrotingen, met hun tastbare impact, blijken over het algemeen een breder publiek aan te spreken dan enkel de ‘usual suspects’ dan andere vormen van participatie.
Burgerschapsvorming
De deelnemers doen aan sociaal leren door samen te discussieren, naar anderen te luisteren, standpunten uit te dragen… en leren de complexiteit van de gemeentelijke financiën kennen. Het is een ‘democratie-school’.
Lees meer over participatie
Het Right to Challenge geeft burgers en organisaties de mogelijkheid om bestaande taken van de overheid over te nemen of alternatieve oplossingen aan te dragen.
De participatieladder laat zien op welke niveaus burgers betrokken kunnen worden bij beleid, van informeren tot actief meebeslissen. Het helpt organisaties en inwoners om duidelijk te maken hoe participatie vorm krijgt en welke rol iedereen kan spelen.
De Wakkere Burger ondersteunt lokale besturen met deskundig advies, praktische begeleiding en inspirerende presentaties over participatie. Van eenmalige infosessies tot meer uitgebreide trajecten zoals deliberatieve burgerpanels.
