Voorstel op de Gemeenteraad in 2026, is jouw gemeente goed bezig?
Iedereen kan in zijn gemeente een eigen voorstel op de agenda van de gemeenteraad plaatsen. Dit is een krachtige hefboom voor lokale democratie. Elke Vlaamse gemeente is verplicht om hiervoor een eigen regeling uit te werken, waarin bijvoorbeeld staat hoeveel handtekeningen je precies moet verzamelen om gehoord te worden.
Dat klinkt mooi op papier, maar de praktijk is gecompliceerder. Het online nieuwsmedium Apache deed in mei 2026 onderzoek naar deze vorm van inspraak. Hun conclusie: meer dan een kwart van de lokale besturen heeft geen degelijk reglement voor burgervoorstellen op de gemeenteraad.
Vlaams minister Hilde Crevits reageerde ondertussen op het onderzoek van Apache. Zonder een duidelijk reglement overtreden gemeenten simpelweg het Decreet Lokaal Bestuur. De minister benadrukt: “(Het is) belangrijk dat gemeenten deze betrokkenheid expliciet vastleggen in een participatie- of huishoudelijk reglement. Als een gemeente dit vandaag nog niet heeft opgenomen, dan is er sprake van een tekortkoming ten aanzien van het decretaal kader.”
Onderzoek De Wakkere Burger
In 2022 publiceerde De Wakkere Burger al een eigen grootschalig onderzoek naar ditzelfde thema. Onze belangrijkste conclusies waren toen:
- Dode letters: Een heel aantal gemeenten had geen eigen reglement. Dit fundamentele participatierecht bestond daar dus enkel in theorie, wat leidde tot verschillende klachten bij de toezichthoudende overheid.
- Extra drempels: Sommige gemeenten creëerden net nieuwe barrières voor hun inwoners, bijvoorbeeld door de handtekeningendrempel onredelijk hoog te leggen.
- Het goede voorbeeld: Gelukkig kon het ook anders. Een aantal gemeenten maakte voorstellen van burgers juist extra toegankelijk door de drempels bewust te verlagen.
Bij het dit onderzoek voegden we ook enkele voorstellen voor een burgervriendelijk reglement, inclusief effectief spreekrecht op de gemeenteraad. Een document dat vandaag nog steeds van pas komt. Want dit is én blijft een belangrijke hefboom voor kwalitatieve participatie.
